Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag

Loesje

Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag

Wie kent dat niet? Een deelnemer heeft een vierkante mening en gaat daar met al zijn overtuiging achter staan. Of de volgende zinnetjes zoemen rond: ‘Zo is het toch?’ ‘Daar is toch geen twijfel aan?’ en heel snel zie je houdingen verharden; Of de onderzoekende en vragende houding waar je zo naar toe hebt gewerkt of die je ‘in scene’ hebt gezet, het is weg. Kortom het gesprek stokt, de dialoog komt niet op gang en verword tot een verkondigen van principes of erger nog escaleert…

Kun je die stellige opvatting gebruiken om een vraag te formuleren? Hoe is het mogelijk om als die stellige meningen op tafel liggen of rond zoemen om weer in gesprek te geraken. Hoe is het mogelijk om wat jezelf belangrijk vindt en boven de twijfel verheven, vindt toch onderzoekbaar te maken?

Dit kan door een vragende houding te gebruiken, daarbij stel je vragen op basis van een grondhouding van niet-weten. Zoals: Kun je daar wat meer over vertellen? Of waarop baseer je deze mening? Kun je een voorbeeld geven, ter illustratie of uit eigen ervaring? Als de eigen mening of weten wordt weggestopt of de houding van niet weten niet kan worden volgehouden dan ontaard het gesprek alsnog in verwarring, onbegrip of ergere misverstanden.

Een andere methode is tijd en ruimte te nemen om de opvattingen en meningen door zelfonderzoek en gezamenlijke betekenisgeving verder te verkennen en het gesprek op een andere wijze te vervolgen. Dit is een methode die vraagt om aandacht en tijd, en geeft een impuls aan reflectie en nieuw denken. Erik Broers ontwikkelde daar een methode voor,  ik heb dit omgebouwd en aangepast.

Stap 1: Het begin: Stel vast dat er sprake is van uitgesproken meningen die sterk van elkaar verschillen en . Dat een debat op basis van deze meningen niet past in deze setting, wel dat je verder gaat met datgene wat is uitgesproken. Daarvoor gebruik je de volgende methodiek (uiteraard aanpassen naar eigen inzicht).

Stap 2: Individueel / Ieder voor zich

Nodig mensen uit om in duidelijke taal een aantal (3 – 5) eigen uitgesproken meningen of opvattingen te noteren.  Je kunt dit te doen aan de hand van opvattingen over: leren, werken, opvoeden, de context of de actualiteit.

  • Schrijf deze volledig uit op een A4
  • Kies er een uit die je het meest in vuur en vlam zet!
  • Als tussen stap kun je in tweetallen de opbrengst uitwisselen en op basis van deze korte uitwisseling komen tot een keuze van de meest krachtige mening.
  • Nodig de deelnemers uit om de uitgekozen mening op een flapover te verzamelen.

Stap 3. Plenair “De onderliggende vragen”

Welke onderliggende vragen schemeren door deze meningen heen? Wat wordt als zekerheid gehanteerd of gepresenteerd?

  • Laat eenieder haar of zijn mening luid en duidelijk met passende toon uitspreken.
  • Loop de meningen langs en inventariseer de vragen die mensen herkennen.
  • Inventariseer de zekerheden die in de meningen worden gehanteerd.
  • Kies er een uitgesproken mening uit. (dat kun je natuurlijk op diverse manieren doen)

Stap 4. Plenair “Vragen over de mening”

Welke vragen zijn er over deze stellige mening?

  • Formuleer in tweetallen vragen die je over deze mening hebt?
  • (Breng onder de aandacht dat er diverse vormen van vragen zijn: Waarderende vragen; Toetsende vragen; Verhelderende vragen; Quirky of ongemak gevende vragen)
  • Verzamel deze vragen

Stap 5. Het Praktijkvoorbeeld inbrengen

Nodig de inbrenger van de uitgekozen stelling of mening om een toelichting te geven op basis van eigen ervaring. Vraag de inbrenger daarbij zo precies mogelijk te zijn, geef details over de handeling en vertel wat je raakte waardoor je deze mening (voor jezelf) hebt geformuleerd.

Stap 6. Individueel Onderzoek door nieuwe vragen te genereren.

  • Bedachtzaam

In stilte schrijft een ieder voor zich maximaal drie vragen op, waarbij je dit vanuit verschillende rollen of posities doet. Bespreek de opbrengst met een buurman/vrouw en verwerk het commentaar op je vragen in een volgende versie.

of

  • Met sprintjes in 3 rondes van 4 + 2 + 1 minuten; volgens de methoden gebruikt in generatief nieuws; eventueel tussendoor korte uitwisseling. Formuleer tien plus vijf plus vijf vragen; zet de tijdsdruk aan; wees dwingend in de afronding als de tijd is. Dit levert een verrassende dynamiek op! Mijn ervaring is dat deze methode, eerst onwennig is en na oefening snel verrassende resultaten oplevert. Let op het komt voor dat er deelnemers tegen in verzet komen!

Stap 7. Plenair Vragen verzamelen

Verzamel plenair de vragen, waarbij elke vraag geaccepteerd wordt; maak een clustering van vragen indien nodig of mogelijk.

Vraag deelnemers om hun voorkeursvragen te identificeren (door deze van de flipchart voor te lezen of door te stickeren of door een eigen voorkeurslijstje te maken).

Vraag mensen om vanuit eigen perspectief te reageren op: Wat is herkenbaar? Welke vragen jeuken? Welke vragen verrassen?

Stap 8. Benoem de essentie van de stellige opvatting

Om welke waarde, over welk beginsel wordt er gesproken in de stelling name?

Stap 9: Herformulering

Hoe zou jij de essentie van de opvatting (opbrengst stap 8) herformuleren in een stelling of een vraag?

Nodig de deelnemers uit om tot een herformulering te komen, die recht doet aan de essentie en het onderzoek. Schrijf dit uit voor jezelf, zodat je het kunt oplezen en daarna op een flipchart kan plakken.

Stap 10: De waarde van andere woorden

Vraag of de oorspronkelijke eigenaar / inbrenger van de stelling haar stelling of opvatting opnieuw wil formuleren. Doe dit met aandacht en constateer de verschillen (als begeleider of vraag de groep om terugkoppeling

Stap 11: Aan de slag met eigen stellige opvattingen ( zie de opbrengst van stap 2).

Nodig de groep uit om drie of viertallen met de eigen opvattingen (verzameld in stap 3) aan de slag gegaan. Doorloop daartoe de volgende stappen:

  • Onderliggende vragen;
  • Vragen over de mening
  • Het praktijkvoorbeeld
  • Individueel onderzoek
  • Vragen genereren
  • Benoem de essentie
  • Herformuleren
  • De waarde van andere woorden.

Russell Kerkhoven

Bronnen

Zie: http://www.hetnieuwetrivium.nl/index.php?id=232 (van stellige opvatting naar onderzoekende vraag)

http://www.hetnieuwetrivium.nl/index.php?id=223 (stondpunten)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*